سم ها
پنکونازول (قارچکش «توپاس» — برند پرتونار)
پنکونازول (Penconazole؛ تجاری: توپاس و در بستهبندیهای مختلف توسط برندهایی مانند پرتونار عرضه میشود) یک قارچکش سیستمیک از گروه تریآزولها (DMI — demethylation inhibitors) است که بهصورت فرمولاسیونهای مایع (معمولاً EW / EC در غلظتهای متداول) تولید میشود و برای کنترل بیماریهای قارچی مخصوصاً سفیدک پودری (Powdery mildew) در محصولات باغی و زراعی کاربرد دارد.۲. مکانیسم اثر
پنکونازول مانند سایر قارچکشهای گروه تریآزول با مهار آنزیم CYP51 (14α-demethylase) در مسیر بیوسنتز ارگوسترول عمل میکند؛ این اختلال باعث نارسایی در ساختار غشای سلولی قارچ شده و درنتیجه رشد و تکثیر قارچ متوقف میگردد. این دسته از قارچکشها عملکرد درمانی و محافظتی دارند ولی بهنسبت سایر گروهها کندتر هستند و بهعنوان «تکمحلّی/متخصص» شناخته میشوند که در مدیریت مقاومت باید با احتیاط مصرف شوند.
۳. طیف هدف و کاربردهای رایج
مهمترین کاربرد: کنترل سفیدک پودری (بهویژه در انگور، سیب و برخی سبزیجات).
کاربردهای دیگر: بسته به ثبت و برچسب محصول، ممکن است در برخی محصولات زراعی/باغی برای بیماریهای قارچی دیگر هم توصیه شود؛ همیشه برچسب محصول محلی را چک کنید.
۴. فرمولاسیون و نمونههای تجاری
محصولات تجاری پنکونازول در ایران و بازار منطقه غالباً به صورت EW 20% یا 20% و قالبهای مختلف (۳۰، ۱۰۰، ۱۵۰ سیسی و…) عرضه میشوند. برند پرتونار نیز پنکونازول را در بستهبندیهای متنوع ارایه کرده است.
دستور و نحوهٔ مصرف (راهنمای عملی)
> توجه مهم: دستور دقیق مصرف و دُز باید همیشه مطابق برچسب محصول (Label) تولیدکننده و ضوابط ثبت شده در منطقهٔ شما انجام شود. اطلاعات زیر براساس برگههای فنی و منابع معتبر نگارش شده و برای راهنمایی عمومی است.
مقدار و نحوهٔ رقیقسازی (متداول)
محدودهٔ معمول دُز: 50 تا 125 میلیلیتر در هکتار (با توجه به شدت آلودگی و محصول).
حجم آب برای هر هکتار: معمولاً 800 تا 1600 لیتر آب در هر هکتار (بسته به محصول و دستگاه سمپاش).
مثالهای کاربردی (محاسبه برای سمپاش دستی / کولهپشتی)
(محاسبات دقیق انجام شده — برای جلوگیری از اشتباه عدد به عدد رو آوردهام.)
فرمول کلی:
مقدار برای ظرف کوچک (مثلاً 10 لیتر) = (دُز میلیلیتر در هکتار ÷ حجم آب مورد استفاده در هکتار به لیتر) × حجم ظرف به لیتر
چند مثال:
اگر دُز 50 mL/ha و فرض کنیم آبهَوا 1000 L/ha (مثال رایج): مقدار برای 10 L = (50 ÷ 1000) × 10 = 0.5 mL در 10 لیتر آب.
اگر دُز 125 mL/ha و با همان فرض 1000 L/ha: مقدار برای 10 L = (125 ÷ 1000) × 10 = 1.25 mL در 10 لیتر آب.
دامنهای که با 800–1600 L/ha بهدست میآید:
با 800 L/ha و دُز 50→ 0.625 mL در 10 L؛ دُز 125→ 1.5625 mL در 10 L.
با 1600 L/ha و دُز 50→ 0.3125 mL در 10 L؛ دُز 125→ 0.78125 mL در 10 L.
(این مثالها برای نشان دادن روش محاسبهاند؛ مقادیر کوچک برای سمپاشهای دستی باید با میکرودوزگیر یا سرنگ دقیق اندازهگیری شود.)
زمان و تعداد تکرار
زمان شروع: معمولاً به محض مشاهدهٔ اولین علائم آلودگی یا بر اساس تقویم محافظتی محصول (مثلاً قبل/پس از باز شدن جوانهها در انگور).
تکرار: در صورت نیاز میتوان ۱۴–۱۸ روز بعد تکرار کرد (مطابق شدت آلودگی و دورهٔ کارنس). همیشه بیش از تعداد نوبتهای ذکرشده روی برچسب مصرف نکنید.
دورهٔ کارنس (فاصله تا برداشت)
دورهٔ کارنس متداول: حدود ۱۴ روز (باید برچسب محصول را کنترل کنید چون ممکن است برای محصول یا فرمول خاص متفاوت باشد).
ایمنی و ملاحظات زیستمحیطی
پنکونازول در برخی منابع تجاری و فروشگاهی بهعنوان محصولی با درجهٔ خطر II (سمی و خطرناک) دستهبندی شده است؛ بنابراین استفاده از تجهیزات حفاظت فردی (PPE) شامل دستکش مقاوم به سموم، عینک محافظ، لباس کار و ماسک مناسب ضروری است. از تماس با پوست و استنشاق بخارات متمرکز خودداری شود.
از ریختن آب شستوشوی سم یا مخلوطهای سمزدایی به مجاری آبی و رودخانهها خودداری کنید؛ تریآزولها میتوانند برای آبزیان مضر باشند — توصیه میشود مناطق حفاظت از آب و کندوهای زنبور عسل را رعایت کنید. (برچسب محصول معمولاً هشدارهای زیستمحیطی دارد.)
مقاومت قارچی و مدیریت آن
تریآزولها (DMI) دخالت تکمحلّی در مسیر بیوسنتز ارگوسترول دارند؛ بنابراین فشار انتخابی برای ایجاد مقاومت در جمعیتهای قارچی بالا است. برای کاهش خطر مقاومت:
با قارچکشهایی با مکانیزم اثر متفاوت (تکثیر مکانیزم) نوبتها را جایگزین یا مخلوط (در صورت مجاز بودن برچسب) کنید.
از دُزها و فواصل توصیه شده پیروی کنید و از کاهش غیرضروری دُز اجتناب کنید.
مدیریت زراعی یکپارچه (IPM) — شامل اصلاح انتخاب رقم مقاوم، تناوب کشت، حذف بقایای آلوده و تهویهٔ مناسب گیاهان — اهمیت دارد.
نکات اجرایی و توصیههای عملی
1. قبل از هر چیزی برچسب محصول پرتونار را دقیق بخوانید (ترکیب، فرمولاسیون، دُز و هشدارها ممکن است بین تولیدکنندگان و بستهبندیها متفاوت باشد).
2. از مخلوط کردن همزمان با همهٔ حشرهکشها/کودها خودداری کنید مگر اینکه سازگاری آن بررسی شده و روی برچسب مجاز اعلام شده باشد.
3. در روزهای باد یا روزهای خیلی گرم سمپاشی نکنید — رانش محلول یا تبخیر میتواند اثربخشی را کاهش داده و خطر آلودگی محیط را افزایش دهد.
4. برای سمپاش دستی مقادیر بسیار کوچک را با سرنگ یا پیپت دقیق اندازهگیری کنید تا خطای انسانی کم شود (محاسباتی که بالاتر آوردیم را استفاده کنید).
پنکونازول (توپاس، پرتونار) یک قارچکش سیستمیک تریآزولی مؤثر در کنترل سفیدک پودری است.
محدودهٔ عملی دُز معمول: 50–125 mL/ha با حجم آب 800–1600 L/ha؛ دورهٔ کارنس معمول حدود ۱۴ روز است.
ایمنی: استفاده از PPE ضروری است؛ از ورود به مناطق آبی و کندوها هنگام و بعد از سمپاشی خودداری کنید.
مدیریت مقاومت: تکرار با تریآزولها به تنهایی خطرناک است — از جایگزینی یا مخلوط با مکانیزمهای دیگر (در صورت مجاز بودن) و از اقدامات IPM غفلت نکنید.
—
منابع و مراجع (نمونههای استناد شده)
1. صفحه محصول/فنی پنکونازول (پرتونار و فروشگاههای محلی).
2. راهنمای مصرف و مقالههای فنی دربارهٔ پنکونازول — مقدار مصرف، دورهٔ کارنس و زمان مصرف.
3. صفحات و اطلاعیههای فروش و فنی محصولات کشاورزی (فروشگاههای ایرانی که مشخصات محصول را درج کردهاند).
4. منابع علمی و فنی دربارهٔ سازوکار اثر دستهٔ DMI / تریآزولها و مدیریت مقاومت.
دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.